Czcionka: Kontrast:

Pierwsza budowla istniejąca na Wzgórzu Zamkowym nie wyglądała tak jak obecna. Była zapewne zbudowana z drewna i gliny oraz posiadała bardzo prymitywne umocnienia obronne. Kiedy gród sandomierski staje się ośrodkiem prowincji, a później stolicą księstwa budowla zostaje otoczona potężnym wałem, przedwalem z palisadą utworzoną ze skośnie wbitych pali oraz fosą. Zamek awansuje na siedzibę książęcą, w której rezydowali miedzy innymi Henryk Sandomierski, Leszek Biały i Leszek Czarny. Z polecenia króla Kazimierza Wielkiego na miejscu drewnianego grodu wzniesiono murowany główny budynek mieszkalny tak zwany Wielki Dom oraz wieże ośmioboczną i mury zamkowe. Po około 40 latach do wspomnianego murowanego skrzydła dobudowano istniejącą do dziś wieżę zwaną „kurzą nogą”. Za panowania króla Zygmunta Starego rozpoczęto prowadzoną przez blisko sto lat przebudowę zamku. Autorem projektu i nadzorcą prac został architekt królewski mistrz Benedykt zwany później Sandomierzaninem. Do powstałego za czasów Kazimierza Wielkiego skrzydła naprzeciw Wisły dobudowano kolejne od strony dzisiejszego mostu. Następnie zaczęto budowę skrzydła, które po licznych przebudował w zasadniczym kształcie przetrwało do dzisiaj. Dalsze prace kontynuowano za panowania króla Zygmunta Augusta, a następnie króla Stefana Batorego. Ukształtował się ostatecznie czworobok zamku, składający się z trzech skrzydeł i ściany kurtynowej z wieżą od strony miasta. W tym okresie był on siedzibą starostów grodowych i pełnił funkcje administracyjno-sądowe. W czasie najazdu Szwedów na Polskę wycofujące się wojska wysadzają zamek niszcząc najstarsze skrzydła. Najmniej ucierpiało niedokończone skrzydło od strony kościoła p.w. św. Jakuba, które na polecenie króla Jana III Sobieskiego zostaje przekształcone w wolno stojącą budowlę. Zamek stał się budynkiem użyteczności publicznej, mieszącym w swych murach urzędy, sąd oraz więzienie. Niespełna 80 lat później w czasie konfederacji barskiej wnętrza zamkowe zostały zdemolowane przez przebywające w nim wojska rosyjskie. Po III rozbiorze Polski władze austriackie po przebudowie ponownie przeznaczyły budynek na sąd i więzienie. Niecałe pięćdziesiąt lat później bryła zamkowa otrzymała zachowane do dziś surowe, formy architektoniczne. U schyłku tegoż stulecia dobudowano piętrowy budynek dla administracji więziennej oraz nowe skrzydło, zwane popularnie „rogalem”. Po zlikwidowaniu więzienia oraz wieloletniej konserwacji i przebudowie wnętrz budynek przeznaczono na siedzibę Muzeum Okręgowego.
Dzisiejszy zamek sandomierski jest to budowla dwupiętrowa z poddaszem, na planie prostokąta, z dwiema narożnymi wieżami, nakryta wysokim dachem czterospadowym. O królewskim rodowodzie założenia przypomina wmurowana tuż nad wejściem muzeum tablica upamiętniająca fundatora przebudowy Zygmunta Starego.

 

▲ do góry